Resimli Windows 2003 üzerinde SMTP Mail Server Kurulumu

Windows 2003 ile bir çok servisin kurulumu çok daha basit oldu. Makalede adım adım bir kaç ufak ipucu ile Windows 2003 Server üzerinde SMTP Mail Server kurulumunu anlatacağız. (Muhtemelen Windows XP Professional işletim sistemi üzerinde de bu yollar izlenerek benzer bir mail sunucuya sahip olabilirsiniz)

Neden bir mail server gerekli ?
  • <LI class=MsoNormal style="mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 36.0pt">ASP ve ASP.NET ve lokal hostumuzda geliştirdiğimiz projeler için gerçek bir test ortamı sağlar. <LI class=MsoNormal style="mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 36.0pt">Yüklü şekilde e-mail gönderimi yapıyor olabiliriz, dolayısıyla bu tip bir işlemde gönderimleri kendi bilgisayarımız üzerinden yapmamız bize ciddi bir hız kazancı sağlayacaktır. <LI class=MsoNormal style="mso-list: l0 level1 lfo1; tab-stops: list 36.0pt">Kişisel olarak gönderdiğimiz e-maillarımızı lokalhostumuzdan çıkararak hem daha hızlı gönderebiliriz hemde daha az bilgisayar üzerinden geçirerek daha az takipçiden emaillarımızı uzak tutmuş oluruz. (Bu konuda daha fazla bilgi için sniffer, sniffing ve PGP konularında araştırma yapabilirsiniz)
  • Sadece eğlence ve test için...

1. Adım – SMTP Serverımızı Kuralım

Eğer zaten bilgisayarınızda SMTP Server Component’ ı kurulysa bu adımı geçebilirsiniz.

“Control Panel > Add/Remove Programs > Add/Remove Windows Components” ı açın.

“Application Server > Internet Information Server (IIS) > SMTP Service” ü ekleyin ve kurulumu tamamlayın.

. Adım – SMTP Serverımızı çalıştıralım
“Control Panel > Administrative Tools > Internet Information Services Manager” ı çalıştırın.

Management Console’ un sol kısmında Default SMTP Server’ ı görüyor olmalısınız. Üzerine bir defa tıklayın ve yukarıdaki “Start / Stop” özellikllerinden “Start” edilmiş olduğundan emin olun.

3. Adım – SMTP Mail Server Ayarları

“Default SMTP Virtual Server” üzerine sağ tuş ile tıklayıp “Properties” i seçin.

“General” tabındaki alt kısımda “Enable Logging” i seçerek işlemlerin loglanmasını sağlayabilirsiniz.



Loglama özelliklerinde “Log File Directory” göreceksiniz. Bu dizini eğer varsa sistemin çalıştığı değilde daha farklı bir Fiziksel harddisk yada partition üzerinde belirtin. Bu sayede özellikle yüklü işlemlerde daha fazla performans kazanacaksınız.


Bu loglama prosedürü özellikle web serverlarda ve işletim sistemlerinde de bu şekildedir. Her tip loglama işlemini sistemin çalıştığı partitionda değil farklı bir partitionda tutmak çok önemlidir. Hem performans hem de olası log şişmelerinden oluşacak hatalar çalışan sisteme daha az yansıyacaktır. Bu arada eğer çok yüklü e-mail trafiği oluşturacaksanız bu opsiyonu açmamanız tavsiye edilir.
4. Adım – E-mail Client Ayarları ve Test

Evet şimdi Mail Serverımız hazır olmalı. Test etmek için Outlook veya benzeri bir POP3 mail programı kullanabiliriz. E-mail programınızı açın ve bir E-mail hesabınızın giden mail “Outgoing Mail” SMTP adresine “localhost” u girin. (127.0.0.1 yada bilgisayarınızın DNS adını kullanabilirsiniz önemli olan resolve edilen sonucun IP adresinize ulaşmasıdır).


Şimdi ayar yaptığınız e-mail hesabından bir mail göndermeye çalışarak mail server’ı test edebilirsiniz. Sorunsuz bir şekilde e-maillarınızın yerine ulaşması gerekiyor. Tabii ki internete bağlı olmalısınız.



Ek olarak bu süreç içerisinde firewall’unuz sizi uyarabilir IIS uygulamasına mail atmak için ve server hakları için izin vermelisiniz.
5. Adım – Biraz ekstra güvenlik

Eğer e-mail sunucumuzu bu şekilde bırakırsak bir çok spamci bizi yakalayabilir ve mail serverımızı kötü amaçlarına alet edebilirler. Bunu engellemek için e-mail serverımıza yeni bir hesap açacağız ve gönderilen maillar içinde kullanıcı adı ve şifre isteyeceğiz.



Eğer mail server sadece lokal bilgisayardan kullanılacaksa ve uzaktan bağlanılmayacaksa basit şekilde sadece lokal IP adresine izin verebiliriz.



“SMTP Virtual Server” özelliklerine girin (sağ tuş > Properties), “Access” tabına gelin “Connection” a tıklayın.

Burada yapılacak bağlantılar için kabul edilen ve edilmeyen IP / IP aralıkları belirleyebiliriz.
  • <LI class=MsoNormal style="mso-list: l2 level1 lfo3; tab-stops: list 36.0pt">“Only List Below” u seçin <LI class=MsoNormal style="mso-list: l2 level1 lfo3; tab-stops: list 36.0pt">“Add” butonuna tıklayın
  • “IP” kısmında “127.0.0.1” nolu IP’ yi girin.


“Relay” tabı içinde aynı işlemleri yapınız.



Artık sadece localhost üzerinden yani sadece sizin bilgisayarınızda e-mail atılması mümkün. Bu ekranda daha fazla vakit harcayarak kendinize uygun daha gelişmiş çözümler bulabilirsiniz.
6. Adım – Ama Uzaktan da Bağlanalım

Eğer mail sunucunuzu başka bir bilgisayar üzerinden de kullanmak isterseniz ve gene de bir güvenlik isterseniz bunu da yapabiliriz. Mesela ofisinize basit bir mail sunucu kurabilir ve tüm ofis içerisindeki mail gönderme işlemlerini bu sunucu üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.

  • <LI class=MsoNormal style="mso-list: l1 level1 lfo4; tab-stops: list 36.0pt">“SMTP Virtual Mail Server” özeliliklerini açın <LI class=MsoNormal style="mso-list: l1 level1 lfo4; tab-stops: list 36.0pt">“Access” tabındaki , “Authentication” ı açın <LI class=MsoNormal style="mso-list: l1 level1 lfo4; tab-stops: list 36.0pt">“Anonymous Access” ı kaldırın, “Basic Authentication” u aktif edin
  • Pencereleri onaylayıp çıkın

Unutmayın ki bu tip bir işlemden sonra lokal bilgisayar harici bilgisayarların uzaktan size bağlanabilmesi için “ Connection” ve “Relay” daki ayarlarda bu kullanıcılara / IPlere izin vermelisiniz yada tüm trafiğe izin verebilirsiniz.



Şimdi E-mail clientınızda “Outgoing Server” özelliklerine girin ve kullanıcı adı ve şifre tanımlayın. Kullanıcı adı ve şifre sistemdeki herhangi bir geçerli kullanıcıya ait olmalıdır. (My Computer > Sağ Tuş > Manage > Local Users and Groups > Users)



Artık dışarıdan bilgisayarlarda sizin bilgisyarınıza login olarak e-mail gönderebilir.



Not 1 : İşlemleriniz ve testleriniz bittikten sonra eğer ki sürekli olarak bu sunucuyu kullanmayacaksanız IIS üzerinden SMTP Virtual Server’ ı durdurmanız faydalıdır. Gereksiz yere sistemde bir servis çalıştırmamız gerek yok.



Not 2 : Kendi mail sunucunuzu açmak ve dışarıdan bir mail almak biraz daha komplike bir konudur, bunu da umarım bir zaman DNS, Kişisel bir Web Hosting, FTP Server ve Virtual Domain gibi konularla birlikte yazabiliriz.

Ve işte Yazının Sonu..
Uzun bir Anlatım Oldu ama beklenen ve Faydalınılacak bir anlatım olduğu kanısındayım.
Not: Buradaki Anlatım Kesinlikle BENDEN! İzin Alınmadan Başka Bir Sitede Yayımlanamaz!

Windows2000 Datacenter Server

Windows 2000 Server ve Advanced Server içindeki özelliklere ilave olarak her makine başına daha fazla CPU ve daha fazla hafızayı desteklemesi bir ek özellik olarak söylenebilir. DataCenter Server’ın kullanılabileceği yerler ise çok fonksiyonlu server işlemleri yapan ve yüksek ölçeklenme ihtiyacı duyan sistemlerdir. Bunlara ek olarak çok büyük veritabanlarında da bu sistemin kullanılması düşünülmektedir. Data Center Server Win2K Advanced Server’in sınırlarını 8GB’tan 64GB RAM’a, 8 işlemciden 32 işlemciye çıkartmiştır. 64GB bellek işleyebildiği gibi 32 işlemcili SMP (Symetric Multi-Processing – Simetrik Çoklu İşleme) desteğini de yanında getirmektedir. Microsoft, bu işletim sistemini ise hala çıkartmış değil. (PC MAGAZIN-Abdulden)
Ölçeklenebilirlik
Büyük firmalarda bir çok işlem aynı anda yürütülmekte ve çoğu zaman tek bir işlemcinin bütün bu uygulamaların altından kalkması mümkün olmamaktadır. Onu için birden çok işlemcisi bulunan donanımlarda çalışabilen işletim sistemleri, oldukça iyi bir performans sağlamaktadır. (Ders Notları).
Birden çok işlemcinin kullanıldığı bilgisayara simetrik(sysmetric) bilgisayar denir. Simetrik işleme olanağı, iki işlemcinin uygulama yazılımı ve işletim sistemi tarafından aynı anda kullanılmasını sağlar. Diğer bir değişle iki işlemci ortak olarak kullanılır. Asimetrik çok işlemlilik ise işlemcilerden birisinin işletim sistemini, diğerinin uygulama tarafından kullanılmasını sağlar.(Çubukçu:1997,97)
Ölçeklenebilirlik uygulamalarına örnek verecek olursak, Unisys firması, en düşük maliyetli hava yolu bilet ücretlerini hesaplayan 32 CPU'lu bir sistemi geliştirdi. Unisys tarafından geliştirilen sistem günde 8.5 milyar uçuş dilimini analiz edecek ve 200.000 terminalden internet erişimi sağlayabilecek kapasitede bir sistemdir. Firmaya göre, sistemin CPU'ları 16'dan 32'ye çıktığında, hesaplama uygulaması, hemen hemen lineer bir ölçeklenebilirliğe erişiyor. Bu doğrusal gelişme, sunucuyu yükseltme (upgrade) ve sunucu ekleme fikrini karşı karşıya getiren eski tartışmayı yeniden canlandırıyor. Örneğin, size göre bir uygulama 16 CPU'luk tek bir sistemle mi, yoksa dört adet 4 CPU'luk sunucu kümesiyle (cluster) mi daha iyi durumda olur? Bu sorunun anahtarı yükü dengelemektir. Sisteminiz bir uygulamayı kümenin birden fazla düğümü arasında kolayca dengeleyebiliyor mu? Yanıt evet ise, yük dengelemeyi kümeleme ya da genişleterek ölçekleme yoluyla gerçekleştirebilirsiniz. Yanıt hayır ise, büyük SMP (Symetric Multi - Processing) sistemleri kullanmak (sekizden fazla CPU içeren sistemler) ya da yükselterek ölçekleme yolu tek alternatifinizdir.
Her iki yaklaşımın artılarını ve eksilerini ortaya koyacak olursak, büyük SMP sistemlerini savunanlar, 32 CPU'lu tek bir sistemin bakımının ve yönetiminin sekiz adet 4 CPU'lu sistemde yük dengelemekten daha kolay olduğunu söyleyeceklerdir. Kümelemeyi savunanlar ise, en yüksek performansın elde edilmesinin ve hatadan korunmanın sekiz adet 4 CPU'lu sunucuyla daha kolay olduğunu söyleyeceklerdir. Kümeleme yöntemi taraftarlarının sorunu, sekiz düğüm kümesinin yönetimini, tek bir sunucuyu yönetmek kadar kolaylaştırmaktır ve Microsoft, bu soruna çözüm olarak Application Center Server (AppCenter) ürününü sunmaktadır. SMP taraftarlarının sorunu ise, uygulamaların 32 CPU'ya iyi bir şekilde ölçeklenmesi ve yeterince hata toleransı sağlanmasıdır.
Başka bir örnek olarak Microsoft SQL Server ele alınabilir. SQL Server 7.0, yük dengeleme işlemlerini kolay gerçekleştiremez, bu nedenle uygulamayı ölçeklemenin tek yolu uygulamayı daha çok sayıda CPU içeren bir sisteme taşımaktır. Zaman içinde, SQL Server yük dengeleme özellikleri ekleyecektir, ancak sistem geliştirme uzmanları için bu özellik sorunsuz bir düzeye gelinceye kadar, SQL Server'ı ölçeklemenin en iyi yolu büyük SMP sistemlerini kullanmaktır.
Her iki ölçekleme seçeneğini de sağlayan Microsoft, yükselterek ölçeklemeyle genişleterek ölçekleme arasında seçim yapmaktan kaçınmaya çalışmıştır. Microsoft'un uygulama geliştirme stratejisi, fiyata göre en iyi performansı sağlamak için yük dengelemeyi kullanmaktadır. Bu yaklaşım, şirketleri daha küçük sistemler satın almaya ve uygulamaları gerektiği gibi ölçekleyebilmek üzere sunucu eklemeye yöneltmektedir. Bu genişleterek ölçekleme stratejisi, sistem hatalarına karşı en iyi esnekliği ve korumayı sağlar.

Windows 2000 Veri Güvenliğinin Sağlanması -2 / 3

Windows 2000’de Fault-Tolerant Volume’ların Oluşturulması

Fault-Tolerant volume’lar, Disk Management aracı kullnılarak oluşturulabilir. Raid-1 veya Raid-5 volume oluşturmaya başlamadan önce kullanacağınız disklerinizin depolama tipini “basic”ten “dynamic”e upgrade etmeniz gerekir. Bunun için: My Computer’a sağ tıklayıp manage seçin. Computer Management açılacaktır. Disk Mangement bölümüne gelin. Upgrade edeceğiniz disk’e sağ tıklayıp “upgrade to dynamic disk” seçin. Diskiniz upgrade edildikten sonra şekil-4’te görüldüğü gibi bu disk üzerinde ayrılmamış(unallocated) alana sağ tıklayın ve “create volume” seçerek create volume sihirbazını çalıştırın.
 
Raid-1 için Mirrored Volume, Raid-5 için Raid-5 Volume tipini seçin(Bkz şekil-5).
 
Sırasıyla, ,fault-tolerant volume’da kullanılacak diskleri belirtin volume’da kullanılmak üzere belirttiğiniz disklerin volume’da ne kadarlık kısmının kullanılacağını belirtin, oluşturulmakta olan fault-tolerant volume için bir sürücü harfi belirleyin ve son olarak bu volume’u formatlayarak sihirbazı kapatın.
Şimdi disklerden biri bozulduğunda verilerimizi nasıl kurtaracağımızı Raid-1 ve Raid-5 için ayrı ayrı inceleyelim.
 

Raid-1 Volume Disklerinden Biri Bozulduğunda Veri Kurtarma

Mirrored Volume üyelerinden ilkine “mirrored disk” ikincisine “mirroring disk” denir. Eğer ikinci disk bozulursa bir kaç basit adımda sorun giderilebilir.
1-     Bozuk diski bilgisayardan çıkartın.
2-     Disk Management’ta hatalı volume’a sağ tıklayıp “remove mirror” seçin.
3-     Yeni bir fiziksel disk yerleştirin.
4-     Daha önce anlatıldığı şekilde yeni diskte yeni volume yaratın.
Eğer ilk disk bozulursa ve boot partition da burada ise  yapılacak işler biraz daha komplikedir. Sistem bu şekilde açılamayacağından daha önce yarattığımız boot disketi kullanacağız. Boot.ini dosyasını notepad veya bunun gibi bir metin editöründe açın. Gerekli değişiklikleri sistem partition mirroring disk(2. disk) olacak şekilde yapın ve kaydedin. Bir örnek verelim. Diyelim ki ilk mirror(aynı zamanda boot partition) 1. diskin 1. partitionunda, ikinci mirror’da 2. diskin 2. partitionunda yer alsın. Bu durum da 1. diskimiz zarar gördüğünde boot.ini dosyasını notepad ile açar;
 
………………………………………………………………………………………………..
[boot loader]
timeout=30
default=multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(1)\WINNT
[operating systems]
multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(1)\WINNT="Microsoft Windows 2000 Server" /fastdetect
……………………………………………………………………………………………….
şeklinde olan boot.ini dosyamızı,
………………………………………………………………………………………………..
[boot loader]
timeout=30
default=multi(0)disk(0)rdisk(1)partition(2)\WINNT
[operating systems]
multi(0)disk(0)rdisk(1)partition(2)\WINNT="Microsoft Windows 2000 Server" /fastdetect
……………………………………………………………………………………………….
şeklinde modifiye edip, değişiklikleri kaydettikten sonra, modifiye edilmiş boot disketimiz ile sistemimizin yeniden açılabilmesini sağlayabiliriz.

Raid-5 Volume Disklerinden Biri Bozulduğunda Veri Kurtarma

Disklerden bir bozulduğunda yapılacak iki işlem vardır. Bunlardan ilki hiç bir şey yapmamaktır. Fault-tolerance driver ftdisk.sys parity bilgisini kullanarak bozuk diskteki veriyi her seferinde tekrar üretir. Tabi performans düşüklüğüne katlanacaksanız bu yöntemi kullanabilirsiniz. Daha güvenli bir yöntem de şudur: Bozuk diski çıkarıp yenisini takın. Disk Management ı açın. Failed Redundancy altında Volume üzerine sağ tıklayıp Repair Volume seçin. Bozulan diskin yerine kullanabileceğiniz disk adaylarının listelendiği bir dialog box açılır.Buradan istediğiniz diski seçip OK’e basın. Bozulan diskteki veri ve parity bilgileri tekrar üretilir ve yeni diskin üzerine yazılır. Performans normale döner.
Daha iyi performans elde etmek ve günün birinde ikinci diskin de bozulma ihtimalini göz önünde bulundurarak daha sağlıklı olan ikinci yöntem tercih edilmelidir.

Gelişmiş Startup Seçenekleri

Windows 2000, boot problemleri yaşandığında problemin giderilebilmesi için bir çok startup seçeneğiyle gelmiştir. Bunlar; VGA Mode, Safe Mode, Directory Services Restore Mode, Debugging Mode ve Last Known Good Configuration Mode’dur (Bkz. Şekil-7 ).
 
Şimdi bu seçenekleri bir bir inceleyelim.

 

VGA Mode

Bu seçenek seçildiğinde Windows 2000 standard ekran kartını yükler. Ekran ayarlarına yanlış müdahale yapıldığında bu fonksiyon hayat kurtarıcı olabilir. Çok sık karşılaşılan bir durum; Monitor refresh rate, donanım desteklemeyecek kadar yüksek seçildiğinde monitör hiç bir şey göstermez. Açılışta VGA Modunu seçerek standard ekran kartı driverlarının yüklenmesini sağlarız ve ardından refresh rate’ i eski haline getirerek sorunu gidermiş oluruz.

Safe Mode

“Safe Mode” ile boot yapıldığında Windows 2000 sadece temel driver’ları yükler. Sistemde problemli bir donanım bileşeni varsa ve bu problem windows’un başlamasına engel oluyorsa, sistemi bu modda boot ederek bu problemli donanımın driver’ının yüklenmemesini sağlar ve sistem açıldığında problemi giderme şansını elde ederiz.
“Safe Mode with Networking” moduyla boot edildiğinde; Safe modda yüklenen klavye, fare, Standard VGA, HDD controller driver’ları ile birlikte network bileşenlerin driverları da yüklenir.
“Safe Mode with Command Prompt”  modunda ise temel driverlar yüklenir fakat sistem boot ettiğinde sizi, GUI arabirimi yerine komut satırı karşılar.

Directory Services Restore Mode

Windows 2000’le gelen yepyeni bir özelliktir ve sadece Server versiyonunda vardır. Domain Controller’larda Active Directory’nin tekrar kurulabilmesini mümkün kılan bir açılış modudur. 

Debugging Mode

Bu mod da sadece Server versiyonunda bulunur. Debugging yapılması istendiğinde bu mode seçilebilir. Bu modda açılan bilgisayar seri kablo vasıtasıyla başka bir bilgisayara debug bilgisi gönderir. Özellikle yazılım geliştiriciler bu modu kullanır.

Last Known Good Configuration

Bilgisayarı son kapatıldığında kaydedilen registry bilgisi ile açar. Sadece hatalı konfigurasyon durumunda kullanılmalıdır. Sistemde bozuk, kayıp veya uyumsuz driver veya dosyalar bulunduğunda sorunu çözmez.

Boot Logging

Sistem bu modda açıldığında, Windows 2000 boot sırasında yüklenen driver ve servisleri ntbtlog.txt dosyasına raporlar. Start-up probleminin kaynağı, bu mod ile boot edildiğinde ntbtlog.txt dosyası incelenerek bulunabilir.

Windows 2000 Veri Güvenliğinin Sağlanması -3 / 3

RECOVERY CONSOLE

Kullanıcının Windows 2000 yüklü bilgisayarın hard disk’ine erişebilmesini sağlayan bir text-mode komut yorumlayıcısıdır.Recovery Console kullanılarak, hizmetlerin kapatılıp başlatılması, MBR ve boot sector’de bir hata varsa düzeltilmesi mümkündür. 2 şekilde başlatılabilir.
1-     Eğer  bilgisayar hiç açılmıyorsa Windows 2000 setup disketleri veya Windows 2000 CD’si ile başlatılabilir.
2-     Bu programı bilgisayarınıza kurabilir ve gerektiğinde çalıştırabilirsiniz. Kurulduğunda boot menude diğer işletim sistemleri ile birlikte yer alır. 

 Kurulumu

Windows 2000 CD’sini takın.
1-     Upgrade etmek ister misiniz sorusunu hayır diye yanıtlayın.
2-     Komut satırında CD-ROM drive’ ına geçip aşağıdaki komutu yazın:
          \i386\winnt32.exe /cmdcons
Enter’a bastıktan sonra karşınıza çıkan uyarı mesajını evetle yanıtlayarak recovery console kurulumunu başlatın.

Kullanım

Recovery Console’u; hizmetleri durdurup başlatmak, bozuk MBR veya boot sector onarmak, sistem dosyalarını bir disket veya cd’den kopyalamak için kullanabilirsiniz.
1-     Bilgisayarı başlatın ve boot menu’de Windows 2000 Recovery Console’u seçin.
2-     Yönergeleri uyguladıktan sonra karşınıza komut satırı çıkacaktır.
3-     Artık istediğiniz değişiklikleri yapabilirsiniz. Kullanabileceğiniz komutlar hakkında bilgi almak için komut satırında help yazın. 

WINDOWS 2000 BACKUP

Basit fakat en önemli veri kurtarma yöntemidir. Daha önceden bahsedilen veri koruma ve kurtarma teknikleri pratikte her zaman işe yaramaz. Bu nedenle kritik ve hayati verilerin muhakkak yedeklerinin alınması gerekir. Bir bankada 10.000 müşterinin hesaplarının tutulduğu depolama biriminin arızalandığını düşünsenize. Alınan yedeklerin de muhakkak farklı bir ortamda tutulması gerekir. Yedek ile yedeği alınmış birimin yanyana durduğu bir mekan yangın veya sel felaketi ile karşılaştığında yedek almış olmak ne yazık ki bir işe yaramayacaktır.Yedeklerin, verinin kritikliğine göre mümkünse su ve ısı geçirmez özel kasalarda bulundurulmasında fayda vardır. 
Windows Backup çalıştırmak için start>run> ntbackup yazın ve karşınıza şekil-8 deki görüntü gelir.
 

Backup Seçenekleri

Windows 2000, NT 4.0’da da olduğu gibi 5 backup seçeneği ile gelir. Bunlar: Normal, Differential, Incremental, Copy ve Daily Backup.

Normal Backup

Seçtiğiniz bütün dosya ve klasörlerin yedeği alınır. Var olan tüm marker’ları siler.En hızlı geri yüklemeye (Restore) sahip fakat yedeklemede en çok zaman tüketen ve en çok yer işgal eden backup tipidir.

Differential Backup

Normal Backup kullanılarak alınan yedeklerden sonra dosya veya klasörlede yapılan değişikliklerin yedekleri alınır. Her Differential backup alındıktan sonra bir marker konur ve bir sonraki differential backup bu marker’dan sonraki değişiklikleri yedekler. Backup ve Restore işlemleri çok hızlıdır.

Copy Backup

Seçilen tüm dosyaların yedeği alınır. Normal Backup’tan farkı marker’ları silmemesidir.

Incremental Backup

Differential backup’tan farkı marker’ları silmesidir. Böylece aynı dosyaların backup’ları alınmaz.

Daily Backup

Var olan marker’lara dokunmaz, gün içinde değişikliğe uğrayan dosyaların yedeği alınır.

Backup Wizard Kullanarak Yedek Alınması

Eğer hangi dosya ve klasörlerin yedeğini alacağınıza ve hangi backup tipini kullanacağınıza karar verdiyseniz Backup Wizard butonuna basın ve hoşgeldiniz ekranını next diyerek geçin. Şekil-8’de görülen pencere açılacaktır.
 
Size neyi yedeklemek istediğinizi belirtmenizi isteyen 3 seçenek çıkacaktır. Yedeklenecek dosyalarınızı belrileyin ve yedekleme ortamını da belirterek sihirbazı tamamlayın.

Yedeklenen Dosyaların Geri Yüklenmesi

Hangi dosyalarınızın geri yükleneceğine karar verin. Restore Wizardı çalıştırın. Geri yüklenecek  dosyaları seçin. Sihirbazı tamamlayın. Dosyanız geri yüklenmiş olacaktır.

EMERGENCY REPAIR DISK (ERD) OLUŞTURULMASI

Eğer sisteminiz açılmıyor ve safe mode veya recovery console kulanmak ta işe yaramadıysa ERD’yi kullanmayı deneyebilirsiniz. Sisteminiz sağlıklı bir şekilde çalışıyorken bu disketi oluşturmanız şiddetle tavsiye edilir. Bu disketi yaratmak için ilk adım olarak Windows Backup penceresinde (bkz. Şekil-7)  Create an Emergency Repair Disk butonuna tıklayın. Karşınıza şekil-9’daki pencere çıkacak.
 
Sürücüye formatlanmış boş bir disket takın ve eğer registry’nin yedeğinin de alınmasını istiyorsanız onay kutusunu işaretleyip OK tuşuna basın.

EMERGENCY REPAIR DISK (ERD) KULLANIMI

Safe Mode ve Recovery Console ile onarılamayan sistemler için son çare ERD ile onarım yöntemidir. Şimdi oluşturduğumuz bu disketi nasıl kullanacağız ona bakalım.
1-     Bilgisayarınızı Windows 2000 kurulum disketleriyle veya CD’siyle başlatın.
2-     Kurulum aşamasında “Repair” seçeneğini seçin. Size iki onarım seçeneği; Recovery Console ve Emergency Repair Process sunulacak, R tuşuna basarak Emergency Repair Process’i seçin.
3-     Size onarım tipi sorulacak. Bunlardan ilki, kullanıcı müdahalesi gerektiren ve üst düzey kullanıcıların kullanması tavsiye edilen manual repair; diğeri, kullanıcı müdahalesi gerektirmeyen fast repair seçeneğidir. Fast Repair; registry, sistem dosyaları, boot sector ve startup sorunlarını gidemeye çalışır.


4-     Artık onarım işlemi başlamak üzere. Windows 2000 kurulum CD’si ve daha önce oluşturduğunuz ERD elinizin altında bulunsun. Onarım bittikten sonra bilgisayarınızı yeniden başlatın.

Windows 2000 Veri Güvenliğinin Sağlanması -1 / 3



Ağ yöneticilerinin en önemli görevlerinden biri veri güvenliğini sağlamak ve verilerin ilerde olası bir felaketle karşılaşabileceğini öngörerek önceden gereken önlemleri almaktır. Kritik sistem dosyalarının zarar görmesi veya yanlışlıkla silinmesi, HDD’lerin MBR veya boot sector’lerinin zarar görmesi veya fiziksel olarak bozulmaları (sel,yangın vs..) , sistemin açılmamasına neden olacaktır. Bu bölümde de, Windows 2000’in bize sağladığı veri koruma ve kurtarma araçları  “Disk Fault-Tolerance”, “Gelişmiş Startup Seçenekleri”, “Recovery Console” ve “Windows Backup”  anlatılacaktır.

Windows 2000 Boot Disketi Oluşturmak

Windows 2000’le gelen veri koruma ve kurtarma araçlarını kullanmadan önce, bilgisayarın olası açılmama durumuna karşı bilgisayarı çalıştıracak ve işletim sistemini boot ettirecek Windows 2000 boot disketini oluşturmalıyız. Bunun için:
1-     Windows 2000 yüklü bir bilgisayarda boş bir disketi formatlayın.
2-     Bu diskete sistem partisyonundaki “Ntldr”, “ntdetect.com”, “boot.ini” ve eğer SCSI bios veya bios disable edilmemiş SCSI controller kulanıyorsanız “ntbootdd.sys” dosyalarını kopyalayın.

Windows 2000 Server’da DHCP - 4 İleri Düzey DHCP Ayarları


İleri Düzey DHCP Ayarları
SuperScope: 
            Superscope,birden fazla scope’un bir scope gibi yönetilmesini sağlar.Genellikle DHCP sunucunun, aynı fiziksel subnetde birden fazla IP subnetine hizmet vermesi gereken durumlarda kullanılır.Peki bu duruma neden ihtiyaç duyarız? Bunu şöyle bir örnekle açıklamaya çalışalım.Örneğin çalıştığınız şirket zamanında bir adet C sınıfı IP adresi almış ve istemci bilgisayarlar bu IP adreslerini kullanıyorlar.Daha sonra şirketinizde çalışan eleman sayısı artmış ve buna bağlı olarak da networkdeki istemci bilgisayar sayısı artmıştır.Bu durumda şirketinize ikinci bir C sınıfı IP adresi alarak yeni istemcilere bu IP adres aralığındaki adreslerden dağıtmak isteyeceksiniz.Kullandığınız IP adres aralıkları farklı olduğu için bunları bir scope’da toplayamayacaksınız.Bu engeli aşmak için her iki IP adres aralığını kapsayan  birer adet scope tanımlayıp bu iki scope’u içine alan bir superscope oluşturmalıyız.Böylece DHCP sunucumuz her iki IP subnetine’de hizmet verecektir.

Hafta 7: WAN Protokolleri


Hafta 7: WAN Protokolleri
·          WAN protokollerini açıklamak.
I. Wide Area Network
Özellikle networkleri uzak yerleşimler arasında bağlamak gerektiğinde değişik uzak bağlantı tekniklerini kullanan WAN teknolojileri kullanılır. Cisco değişik Wan teknolojilerini destekler.
A. WAN Bağlantı Türleri
LAN'larını bağlamak için kullanılan değişik WAN türleri vardır:
·          Dedicated
·          Circuit-switched
·          Packet-switched
Dedicated ya da point-to-point olarak adlandırılan bağlantılarda kiralık hatlar (leased line) kullanılır.
Circuit switching bağlantılar aynı bir telefon görüşmesi gibi sağlanır. Bağlantı sağlandıktan sonra veri aktarımı sağlanır. Dial-up bağlantılar ve ISDN bağlantılar kullanılır. Genelde düşük bant genişliğinde veri transferi için kullanılır.
Packet-switching bağlantılar ise bant genişliğinin paylaşılmasını sağlar. Frame Relay ve X.25 en yaygın paket anahtarlamalı bağlantı yöntemidir.
B. HDLC (High-Level Data-Link Control Protocol)
HDLC (High-Level Data-Link Control Protocol), yaygın kullanılan standart bir protokoldir. Bit-temellidir ve Data Link katmanında çalışır.
HDLC protokolü bir point-to-point protokoldür ve kiralık hatlar üzerinde kullanılır.

C. PPP (Point-to-Point Protocol)
PPP (Point-to-Point Protocol) bir data link katmanı protokolüdür ve dial-up bağlantılar (asynchronous) ya da ISDN üzerinde çalışır. Bu ortamlar da protokol olarak LCP (Link Control Protocol) kullanılır.
PPP'nin ana görevi katman 3 paketlerini Data Link katmanı üzerinde taşımaktır.

Bileşen
İşlevi
EIA/TIA – 232-C
Seri bağlantılar için bir fiziksel katman standardı.
HDLC
Paketlerin seri bağlantılar üzerinde birleştirilmesi.
LCP
Point-to-point bağlantıyı kurmak ve sürdürmek için bir yöntem.
NCP
Değişik network katmanı protokollerini oluşturma ve yapılandırma protokolü.


PPP Authentication Yöntemleri:
PPP bağlantılarında iki tür authentication yöntemi kullanılır: PAP ve CHAP.
PAP (Password Authentication Protocol), CHAP'a göre daha az güvenli bir protokoldür. Parola metnin açık olarak gönderir.
CHAP (Challenge Authentication Protocol) ise bağlantının başlatılmasında kullanılan protokoldür.

Cisco Router'ları üzerinde PPP protkolünü yapılandırmak için:
Router#encapsulation ppp
D. Frame Relay
Frame Relay yaygın kullanılan bir WAN protokolüdür. OSI Physical ve Data Link katmanlarında çalışır ve özellikle ISDN bağlantılar üzerinde çalışmak üzere geliştirilmiştir. Ancak günümüzde yaygın olarak değişik ortamlar üzerinde de kullanılmaktadır.
Frame Relay, DTE (Data Terminal Equipment) ve DCE (Data Circuit-Terminating Equipment) arabirimleri arasında iletişim sağlar. DTE terminallerden, PC ve router aygıtlarından oluşur.
Frame Relay bağlantılar X.25 bağlantılardan daha hızlıdır ve ayrıca connection-oriented şeklindedir. Bu anlamda iki DTE aygıtı arasında sanal bir devre oluşturulur.
Frame Relay iletişimi:
1.       Kullanıcının network aygıtı bir paketi (frame) network dışına gönderir. Paket router adresini içerir.
2.       Router paketi alır ve hedef adresini kontrol eder.
3.       Router paketi hedef arabirime gönderir. Bu aşamada pakete, sanal devreyi (PVC ya da SVC) tanımlayan DLCI numarası eklenir.
4.      CSU/DSU (channel service unit/data service unit) sayısal sinyali alır ve onu PSE (Packet Switching Exhange) tarafından anlaşılacak şekle çevirir.
5.      Yerel döngü (local loop), değişik medyaları kullanarak en yakın CO (closest office) ile bağlantı kurar. Örneğin UTP.
6.      CO paketi Frame Relay ile hedefe gönderir.
7.      Hedefte yine CSU/DSU tarafından paket hedef hosta ulaştırılır.
1. DLCI (Data Link Connection Identifiers)
Frame Relay sanal devreleri (virtual circiuts) DLCI'lar tarafından tanımlanırlar. Genelde bir Frame Relay servis sağlayıcısı DLCI değerlerini atar. Bu değerler Frame Relay tarafından kullanılarak sanal devreler, networkteki diğer sanal devrelerden ayrılır.
Arabirimlere (interface) DLCI numarası atamak için:
Router#frame-relay interface-dlci ?
2. LMI (Local Managemet Interface)
LMI (Local Managemet Interface), 1990 yılında Cisco tarafından geliştirilmiş bir sinyalleme standardıdır. LMI aygıtların durumlarını yönetmek için kullanılır ve değişik durum bilgilerini sağlar.
E. ISDN (Integrated Services Digital Network)
ISDN, var olan telefon networklerde çalışmak üzere tasarlanmış sayısal bir servistir. ISDN, veri ve ses iletiminde kullanılır. Ancak ISDN uygulamaları bant genişliğine gereksinim duyarlar. Bu nedenle özellikle video konferans gibi uygulamalar için kullanılır.
1. ISDN Terminalleri
ISDN networküne bağlı aygıtlar terminal aygıtları (TE) olarak bilinir. İki türü vardır:
TE1: Terminal Equipment type 1: doğrudan ISDN networklerine bağlanan terminalleri gösterir.
TE2: Terminal Equipment type 2: doğrudan ISDN networklerine bağlanmak için bir terminal adapter (TA) kullanan terminalleri gösterir.
NOT: Bu dokümanlar Faruk Çubukçu tarafından hazırlanmıştır. Ticari amaçlı olarak kullanılmaz. Daha fazla bilgi için www.farukcubukcu.com adresine bakınız.
NOT: Sitedeki Network + dokümanlarına da bakınız.
F. DDR (Dial-on Demand Routing)
DDR (Dial-on Demand Routing), iki ya da daha çok Cisco router aygıtının bir ISDN dial-up bağlantısını aramasını sağlar. DDR, yalnıza az ve ara sıra gereken bağlantılar için kullanılabilir. DDR bağlantısı PSTN ve ISDN üzerinde oluşturulabilir.
DDR'ın işleyişinde hedef belirlendikten sonra, DDR araması (call) başlatılır. Ardından iletim yapılır.
DDR'ın yapılandırılabilmesi için üç görevin yerine getirilmesi gerekir:
    1. Statik route tanımları yapılır. Bu tanımlama uzak networklerin nasıl kullanılacağını ve hangi arabirimin kullanılacağını tanımlar.
    2. Router üzerindeki trafik belirtilir.
    3. Uzak networke ulaşmada arabirimi aramak için kullanılacak bilgiler düzenlenir.
Statik routing işleminde ise sistem yöneticisi routing tablosundaki bilgileri manuel olarak girer.
Statik route eklemek için şu komut kullanılır:
ip route hedef network subnet mask sonraki routerın adresi 
Ayrıca administrative distance olarak adlandırılan (varsayım 1) değer girilir. Bu değer router'ın kullanılmasını sağlar. 0 en güvenilir değeri, 255 ise en az güveni belirtir. 255 değeri o routerın pek kullanılmayacağı anlamına gelir.
II. Sorular


1. Which protocols are supported by PPP?
Yanıt: NCP, LCP ve HDLC.
2. What is the default LMI type?
Yanıt: Cisco.
3. Which protocols use a PVC at layer 2 ?
Yanıt: Frame Relay uses a PVC at data link layer.
4. Which command is used to list all PVC and DLCI configuration?
Yanıt: sh frame pvc
5. Which contains Frame Relay control information ?
Yanıt: BECN (Backward-Explicit Congestion Notification)

Windows 2000 Server’da DHCP - 3 DHCP Seçenekleri


DHCP Seçenekleri  
DHCP seçenekleri ,DHCP sunucuyu kullanan istemcilere IP adresi ve subnet mask değerlerinin dışında atanan diğer network parametreleridir.(Örneğin DNS sunucu adresi,varsayılan ağ geçidi adresi ,WINS sunucu adresi vb gibi )Bu seçenekler DHCP sunucuda dört farklı düzeyde uygulanabilir. Bunlar;

  • Server Seçenekleri
  • Scope  Seçenekleri
  • İstemci Seçenekeleri
  • Class    Seçenekleri 

Windows 2000 Server’da DHCP - 3 DHCP Sunucunun Konfigürasyonu


DHCP Sunucunun Konfigürasyonu 
DHCP sunucunun ayarlarını düzenlemek için DHCP konsolunda bulunan DHCP server’ın üzerine mouse ile sağ tıklayıp açılan menüden Properties’i seçiyoruz. Karşımıza şekil 13’deki pencere çıkıyor.

Hafta 6: Cisco Internetworking


Hafta 6: Cisco Internetworking
·          Cisco Router'ı tanımlamak.
·          Router Boot Sequence'ı açıklamak.
·          Register'ı tanımlamak.
·          Cisco IOS'un Yedeklenmesini açıklamak.
·          Cisco Discovery Protokolü açıklamak.
I. Internetworking
Internetworking, networkleri bir araya getirmektir. Bu bölümde Cisco Router'ların networkleri bir araya getirmek nasıl kullanılacağını anlatılmaktadır.
A. Cisco Router
Networkleri bir araya getirmek için (internetworking) Cisco Router kullanılır. Bu konuda Cisco Router'ları tanıyacağız:
Cisco Router bileşenler:

Bileşen
Açıklama
Bootstrap
ROM'da saklıdır.Router'ı başlatır ve IOS'u yükler. .
POST (Power-on-self test)
ROM'da saklıdır. Router donanımının temel kontrolünü yapar ve hangi arabirimlerin olduğunu belirler.
ROM Monitor
ROM'da saklıdır. Test ve sorun giderme için kullanılır.
Mini-IOS
RXBOOT ya da bootloader olarak adlandırılır. IOS içindeki bir küçük IOS kısmıdır. Cisco IOS'u flash belleğe yükler. Bazı bakım işlemlerini yapmayı da sağlar.
RAM (random access memory)
Routing tablosunu tutar. Ayrıca yapılandırma bilgisi RAM'da saklanır.
ROM (read only memory)
Router'ı başlatmak için kullanılır.
Flash Memory
Router'ın Cisco IOS'u saklaması için kullanılır. Router yeniden yüklendiğinde flash bellek silinmez. Flash memory Intel tarafından üretilmiş bir EEPROM'dur.
NVRAM (nonvolatile RAM)
Router ve switch yapılandırma bilgisini tutmak için kullanılır. Router yeniden yüklendiğinde NVRAM da silinmez.
Configuration register
Router'ın nasıl açıldığını kontrol eder.

B. Router Boot Sequence (Router'ın Önyükleme Sırası)
Bir router başlatılığında ön yükleme (boot) işlemi başlar. Bu işlem şu adımları içerir:
  1.  Router POST işlemini yerine getirir. POST donanımı test eder.
  2.  Cisco IOS yazılımını yükler. Önyükleme programı ROM da saklıdır ve programları işletmek için kullanılır.
  3.  IOS yazılımı NVRAM'da bulunan geçerli yapılandırmayı bulur. Bu dosyaya startup-config dosyası denir.
C. Registers (Yazmaçlar)
Bütün Cisco routerlarda bir tane 16-bit yazılım yazmacı vardır. Bu yazmaçlar NVRAM içinde yer alır. Yapılandırma yazmacı flash bellekten Cisco IOS'u yüklemek üzere düzenlenir ve NVRAM'dan startup-config dosyasını yüklemek için kullanılır.
Yapılandırma yazmacının içinde var olan değeri görmek için show version komutu kullanılır.
Router#sh version
D. Cisco Router IOS'un Yedeklenmesi ve Geri Yüklenmesi
Cisco IOS'u yükseltmek ya da geri yüklemeden önce yedeklemeniz gerekir. Bu işlem için var olan dosya bir TFTP hostuna yedek olarak kopyalanır. Varsayım olarak Router içindeki flash bellek Cisco IOS'u saklar.
Yeni bilginin flash belleğe geri yüklenmesinden önce flash bellekte yer olup olmadığı kontrol edilir. Bu işlem için şu komut kullanılır:
Router#sh flash
Cisco IOS'u bir TFTP hostuna kopyalamak için copy flash tftp komutu kullanılır. Bu komutu uygulamak için yalnızca kaynak dosya adının adı ve TFTP hostunun IP adresine gerek duyulur.
Router#ping 192.168.0.120
TFTP hostunun çalıştığını öğrendikten sonra copy flash tftp komutu kullanılarak IOS, TFTP hostuna kopyalanır.
Router#copy flash tftp
Flash bellekteki orijinal bilgilerin üzerine Cisco IOS'u geri yüklemek için dosya TFTP hostundan geri yüklenir. Bu işlem için de copy tftp flash komutu kullanılır.
Router#copy tftp flash
NOT: Bu dokümanlar Faruk Çubukçu tarafından hazırlanmıştır. Ticari amaçlı olarak kullanılmaz. Daha fazla bilgi için www.farukcubukcu.com adresine bakınız.
E. Cisco Yapılandırma Bilgisinin Yedeklenmesi ve Geri Yüklenmesi
Router yapısında yapılan bir değişiklik running-config dosyasına saklanır. Yapılan bir değişikliğin ardından copy run start komutu uygulanmadıkça, running-config dosyasında yapılan değişiklikler router yeniden başlatılmasının ardından kaybolur.
Bu nedenle router yapılandırma bilgisi de bir TFTP hosta kopyalanmalıdır. Bu işlem copy running-config tftp ya da copy startup-config tftp komutuyla yapılır. Bu komutların her ikisi de yapılandırma bilgisinin yedeğini alır.
DRAM içindeki yapılandırma bilgisini görmek için:
Router#sh run
Saklanan yapılandırma bilgisini görmek için:

Router#sh start
Var Olan Yapılandırma Bilgisini NVRAM'a Kopyalamak İçin:
Yapılandırma bilgisini NVRAM'a yedek olarak kopyalamak için:
Router#copy run start
NVRAM'daki bilginin ikinci bir kopyasını TFTP hostuna kopyalamak için:
Router#copy run tftpYedeklenen yapılandırma bilgisini geri yüklemek için:
Router#copy tftp run

F. Cisco Discovery Protokolü
Cisco Discovery Protocol (CDP), Cisco tarafından geliştirilmiş, yerel olarak bağlı ve uzak (remote) aygıtlar hakkında bilgi toplamak için kullanılan protokoldür.
CDP kullanarak, network üzerindeki (komşu) aygıtların donanımı ve protokoller hakkında bilgi sahibi olunur. show cdp komutu kullanılarak Cisco aygıtları üzerinde kullanılabilecek iki parametre hakkında bilgi sahibi olunur:
CDP timer: CDP paketlerinin bütün aktif arabirimlere nasıl gönderildiğini bulur.
CDP holdtime: Komşu aygıtlar hakkında bilgi verir.
Router#sh cdp
Komşular hakkında bilgi almak için:
Router#sh cdp nei
Arabirim trafiği hakkında bilgi sahibi olmak için:
Router#sh cdp traffic

II. Sorular
1. Which command is used to see the hostname that is resolved to the IP address on a router?
Yanıt: Show host
2. Which command is used to copy the IOS to a backup host on your network?
Yanıt: copy flash tftp
3. Which command is used to copy a router configuration that stored on a TFTP host to the router's NVRAM?
Yanıt: copy tftp start
4. Which command is used to connections related with remote devices?
Yanıt: show sessions
Kısaca: sh sess
5. Which command is used to copy a new IOS into a router?
Yanıt: copy tftp flash
6. Which command is used to test IP addresses?
Yanıt: ping ve trace.
7. Which command is used to find the path a packet takes through ?
Yanıt: trace.